www.nirvanacocuk.com

Özgül Fobi

E-posta Yazdır PDF

Temel özelliği belirgin nesne veya durumlarda sürekli bir korku duymadır.  Korku veren nesne veya durumlardan kaçınma, korkulu beklenti, kişinin günlük mesleki işlevselliğini ve günlük işlerini yada toplumsal yaşamını bozuyorsa bu tanı konulmaktadır. On sekiz yaşından küçüklerde bu şikayetler altı aydan fazla sürüyorsa bu tanı konulmaktadır.

     Korku veren uyaranla karşılaşma hemen her zaman korku yaratır.Bu korku panik nöbeti şeklini alabilir. Yetişkinler korkularını anlamsız bulsalar da bunu engelleyemezler.Ancak çocuklar  korkularının anlamsızlığını bilmeyebilirler.Kişi bazen  korku veren uyarana katlansa da çoğunlukla  korku veren uyaranla karşılaşmaktan kaçınır.  Anksiyete, panik atakları veya fobik kaçınma başka bir hastalığa bağlı olmamalıdır.

    Kişi korktuğu nesne veya durumlarla karşılaşmayı beklerken sürekli ve aşırı veya anlamsız bir korku duyar.Korktuğu nesnenin kendisine  bir zarar vereceği beklentisi asıl korku odağı olabilir.Örneğin  köpeğin ısırması, araba çarpacağı korkusu köpek ve arabalardan korkmanın asıl nedeni olabilir.Özgül fobilerde kişi korktuğu nesne veya durumlarla karşılaşınca kontrolünü kaybedeceği, bayılacağı vb . şeklinde kaygılarda duyabilir.Fobik uyaranla karşılaşınca duyulan korku uyarana ne derece yakın olunduğuna ve kaçma imkanının olup olmadığına göre değişir.Kişi fobik uyarandan kaçamadığı zaman panik nöbeti yaşayabilir. Fobik uyaranla karşılaşacağını bilen bir kimsede beklenti anksiyetesi gelişir.Kişi korkusunun anlamsız olduğunu bilir ancak korkusuna engel olamaz.

  Çocuklar pek çok nesne  ve durumlarda korkarlar.Bu korkular günlük işlevlerini etkilemediğinde       bu tanı konmaz.

 Özgül fobiler,

1- Hayvan tipi:Çeşitli hayvan yada böceklerden korkma.

2- Doğal çevre tipi:  Fırtına, yüksek yerler, su gibi nedenlerle başlayan korkulardır.Çoğunlukla çocuklukta başlar.

3- Kan enjeksiyon tipi: Korkuyu, kan, yara görme başlatır.Kişi kan gördüğünde önce kalp artışı hızlanır, sonra yavaşlar ve tansiyon düşmesi sonucu bayılma görülebilir.Bu gibi durumlarda % 75 oranında bayılma vardır.

4-Durumsal tip: Korkuyu, toplu taşıma araçlarına binme, köprü, uçak, tüneller vb yerlerde bulunma başlatır.Çocuklukta ve yirmili yaşlarda en çok görülür.

5- Diğer tip: Korkuyu diğer uyaranlar başlatır.Ör.Yüksek ses, boşlukta kalma. 

 Çocuklarda  anksiyete, ağlama, huysuzluk gösterme, donakalma sıkıca sarılma şeklinde görülebilir.Korkularının aşırı ve anlamsız olduğunu bilmeyebilirler.

Hayvan ve doğal çevre tipi fobisi olanların % 75-90’ı kadındır.Kan enjeksiyon tipi olanların % 55-70 ‘ kadındır.

  Yaşam boyu görülme % 10-11 civarındadır.

  Özgül fobileri  travmatik olaylar( bir hayvanın saldırısına uğrama, odada kapalı kalma) beklenmedik panik atakları, başkalarının korkusuna şahit olma, korkulu bazı şeyleri dinleme, okuma, izleme gibi durumlar başlatabilir.

Diğer anksiyete ( sosyal fobi, Obsesif kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu vb)bozuklukları ve ruhsal bozukluklardan ( şizofreni  vb.) ayırt edilmelidir.