www.nirvanacocuk.com

Sosyal Fobi

E-posta Yazdır PDF

  Temel özelliği , utanç  duyulacak  ortamlarda veya  toplumsal eylemin gerçekleştirildiği durumlarda belirgin ve sürekli bir korku duymadır. Kalabalık ortamlardan çok küçük gruplarda başka insanlar tarafından  incelenme korkusu  vardır. Bazı somut durumlarda ( kalabalık ortamlarda yemek yeme ) veya aile dışındaki tüm sosyal  ortamlarda ortaya çıkabilir. Bu tepki duruma bağlı panik atağı biçimini alabilir. Bu bozukluğu olan ergenler ve yetişkinler korkularının aşırı veya anlamsız olduğunu bilmelerine rağmen çocuklar bilmeyebilirler.Toplumsal bir eylemin gerçekleştirileceği durumlarda veya utanç duyulacak ortamlarda  kaçınma ve korkma veya bununla ilgili anksiyöz beklenti kişinin günlük olağan işlerini, mesleki işlerini, toplumsal yaşamını önemli ölçüde bozar.

    Sosyal fobisi olanlar korktukları ortamlarda utanç duyacaklarına ilişkin kaygılar taşırlar.Başkalarının kendilerine ‘aptal, kaçık ‘ gibi yargılarda bulunacağından korkarlar. Başkalarının yanında konuşunca seslerinin, ellerinin titreyeceğini düşünerek konuşmaktan kaçınırlar. Başkaları ile  konuşmak zorunda kalınca aşırı anksiyete duyarlar. Başkalarının, ellerinin sallandığını, titrediğini  görmeleri durumunda utanç duyacaklarını düşündükleri için başkalarının yanında yemekten, içmekten, yazı yazmaktan kaçınabilirler. Sosyal fobisi olanlar hemen her zaman korku duydukları toplumsal ortamlarda çarpıntı, titreme, yüz kızarması, terleme, kas gerginliği, yüz kızarması, mide bağırsak şikayetleri yaşarlar. Ağır durumlarda korkular panik atağı halini alabilir.

  Sosyal fobisi olan bir kimse genellikle korku duyduğu ortamlarda kaçınır. Başkalarının katılımının olacağı durumlarda, çok önceden belirgin bir beklenti anksiyetesi ortaya çıkabilir.

  Sosyal fobisi olan bir kimsenin günlük işlerinde, sosyal ve mesleki işlevselliğinde önemli bozulmalar  olduğundan, kişi sosyal ve mesleki olarak  olması gereken seviyelere gelemez. Eleştirilmeye, olumsuz bir şekilde değerlendirilmeye, reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık, haklarını savunmada güçlük çekme ve benlik saygısında düşüklük ve aşağılık duyguları vardır. İşten atılabilir, iş görüşmesi yapmaktan korktuğu için iş aramaz, hiç arkadaşları yoktur, karşı cinsten biriyle çıkmaktan kaçınırlar, evlenme eğilimi göstermezler, doğup büyüdükleri ortamlardan uzaklaşmazlar.

   Çocuklarda ağlama, huysuzluk gösterme, donakalım, tanıdık bir kişiye sıkıca sarılma yada yakın durma etkileşimde mutizm (konuşmama)  noktasına gelebilir. Bildik olmayan ortamlarda ileri derecede ürkek, çekingen ve utangaç davranırlar, başkaları ile oynanan oyunlara katılmak istemezler, tanıdık erişkinlere yakın durmaya  çaba gösterirler.Yetişkinlerde farklı olarak isteklerine bağlı olarak  korktukları ortamlardan tümden kaçınamazlar. Okul başarılarında düşme, okula gitmek istememe, yaşına uygun etkinlikler  katılmaktan kaçınma görülür.

 Bazı vakaların sosyal fobisi bir durumla sınırlıdır. Sınırlı sosyal olan sosyal fobisi olan kimseler sadece  belli durumlarda anksiyete hissettiklerinden dolayı yaşamları daha az etkilenir. Bazı sosyal fobisi olan vakaların yaygın sosyal fobileri vardır.Yani pek çok durumda anksiyete hissettiklerinden dolayı yaşamları daha çok etkilenir. Bazıları bu nedenle işlerini, sosyal ilişkilerini bırakıp eve kapanabilirler.

  Epidemiyolojik çalışmalar kadınlarda daha fazla görüldüğünü, klinik çalışmalar ise kadın erkek eşit olduğunu veya erkeklerde daha fazla görüldüğünü göstermektedir.Yaşam boyu % 3- 13  oranında görülmektedir.

   Sosyal fobi genellikle 13- 19 yaşları arasında başlamaktadır.Stresli ve küçük düşürücü bir olaydan sonra birden başlayabileceği gibi yavaş yavaşta başlayabilir.Bazen çocuklukta utangaçlığı olan  kimselerde de başlayabilir.Çoğunlukla süregenleşir.Ancak  belirtilerin kaybolduğu dönemlerde vardır.

   Diğer anksiyete bozuklukları ve bazı ruhsal bozukluklarla birliktede görülebilir.Bu nedenle

tedavide ayırıcı tanının yapılması önemlidir.